भगवान विष्णूचे १० अवतार-   भगवान विष्णूच्या दहा अवतारांचा आपल्या ग्रंथात उल्लेख आहे. त्यापैकी चार सत्ययुगात, तीन त्रेतायुगात, एक द्वापर युगात, एक कलियुगात आणि एक कलियुगाच्या शेवटी घडले. हे दहा अवतार पुढीलप्रमाणे आहेत - <<<कासेग४>>> (१) मत्स्य अवतार:-
(१) मत्स्य अवतार:-
भगवान विष्णूचा पहिला अवतार रूपात होता सत्ययुगातील मत्स्य. भगवान विष्णू अर्धे मासे आणि अर्धे मानव रूपात अवतरले होते. मत्स्य अवतारातील भगवान विष्णूंनी प्रलयाच्या वेळी प्रथम व्यक्ती, वैवस्वत मनू या सात ऋषींना वाचवले. वैदिक ग्रंथ पुनर्संचयित करण्यासाठी सर्व मत्स्य स्वरूपात प्रकट झाले. त्याने आपली बोट माशाच्या रूपात प्रत्येक प्रजातीच्या वनस्पती आणि प्राण्यांसह नवीन जगात नेली. मत्स्याला एक महाकाय मासा किंवा मानववंशीयदृष्ट्या माशाच्या मागील अर्ध्या भागाला अर्धा मानवी धड जोडलेले चित्रित केले आहे. <<<कासेग10>>> (२) कूर्म अवतार:-
(२) कूर्म अवतार:-
कुर्मा (कुर्मा) हा कासवाच्या रूपात भगवान विष्णूचा दुसरा अवतार होता. जेव्हा देव आणि असुर (राक्षस) अमृता (अमृताचे अमृत) मिळविण्यासाठी दुधाच्या समुद्राचे मंथन करत होते. मंथनात देव आणि दानवांनी सहकार्य केले. मंदाराचा डोंगर ते मंथन म्हणून वापरत होते. जेव्हा तो बुडू लागला तेव्हा भगवान विष्णूंनी एका विशाल कासवाचे रूप धारण केले. हे कासव मंदाराचल पर्वताचा तळ बनले. <<<कासेग१४>>> (३) वराह अवतार:-
(३) वराह अवतार:-
ते भगवान विष्णूचे तिसरे अवतार होते वराह. जेव्हा हिरण्यक्ष नावाचा असुर ब्रह्मदेवाचा भक्त होता. त्याला वरदान मिळाले आणि त्या शक्ती मिळाल्यानंतर तो खूप शक्तिशाली झाला. तो लोकांचा छळ करू लागला आणि पृथ्वीवरील देवतांना त्रास देऊ लागला आणि शेवटी हिरण्यक्ष राक्षसाने पृथ्वी चोरली आणि ती आदिम जलात लपवली. म्हणून भगवान विष्णू त्याला वाचवण्यासाठी वराहाच्या रूपात प्रकट झाले. भगवान विष्णूने वराहच्या रूपात राक्षसाचा वध करून पृथ्वीला समुद्रातून बाहेर काढले आणि आपल्या दातांमध्ये उचलून भूदेवी (पृथ्वी) विश्वात तिच्या स्थानावर आणली. <<<कासेग20>>> (४) नरसिंहदेव अवतार:-
(४) नरसिंहदेव अवतार:-
भगवान नरसिंह हा अर्धा मनुष्य आणि अर्धा सिंहाच्या रूपात भगवान विष्णूचा चौथा अवतार होता. हिरण्यकशिपू या राक्षसाला ब्रह्मदेवाचे शक्तिशाली वरदान मिळाले होते. दिवसा असो वा रात्र असो, पृथ्वीवर असो वा आकाशात, घरात असो वा बाहेर, जिवंत असो वा निर्जीव शस्त्रे असो, त्याला मनुष्याने किंवा प्राण्यांकडून मारण्याची परवानगी नव्हती. अशा स्थितीत भगवान विष्णूंनी स्वतःच्या हातांनी राक्षसाचा वध करण्यासाठी आणि भक्त प्रल्हादला वाचवण्यासाठी नरसिंहाचे रूप धारण केले. ज्यामध्ये अर्धे शरीर माणसाचे आणि अर्धे सिंहाचे (प्राण्यांचे) असते. तेव्हा भगवान नरसिंहाने हिरण्यकश्यपला आपल्या राजवाड्याच्या दारात आणले आणि त्याच्या मांडीवर ठेवले आणि त्याच्या नखांच्या तीक्ष्ण नखांनी त्याचे यकृत फाडले. दिवस किंवा रात्र नसताना त्यांनी हे काम संध्याकाळच्या वेळी केले. अशा प्रकारे ब्रह्माजींचे वरदानही राहिले आणि हिरण्यकशिपूचाही वध झाला. <<<कासेग२६>>> (५) वामन अवतार:-
(५) वामन अवतार:-
वामन हा बटू म्हणून भगवान विष्णूचा पाचवा अवतार होता. लाकडी छत्री घेऊन मानवाच्या रूपात दिसणारा हा पहिलाच अवतार आहे. राजा बळीने युद्धात इंद्राचा पराभव केला. देवराज इंद्र हा कश्यप ऋषी आणि माता अदिती यांचा मुलगा होता आणि इंद्र आणि त्याचे राज्य वाचवण्यासाठी बेघर झालेल्या प्रभुजी विष्णूच्या आई अदितीच्या विनंतीवरून प्रभुजींनी वामन अवतार घेतला. लिया, ज्याला त्रिविक्रम असेही म्हणतात. कारण त्यानेच 3 जग जिंकले आहेत स्वर्गावर इंद्राचा अधिकार पुनर्संचयित करण्यासाठी भगवान विष्णूने वामन अवतार म्हणून अवतार घेतला. वामन भगवान राजा बळीकडे तीन पायऱ्यांची जमीन दान करण्यासाठी गेले आणि राजा बळीने आपल्या गुरु शुक्राचार्यांच्या इच्छेविरुद्ध ती दान करण्यास तयार केले. त्यानंतर वामनाने आपली खरी ओळख प्रकट केली आणि तिन्ही लोकांमध्ये पुढे जाण्यासाठी मोठ्या प्रमाणात विस्तार केला. वामन भगवान पहिले पाऊल टाकून पृथ्वीवरून स्वर्गात आणि दुसऱ्या पायरीने पृथ्वीवरून पाताल लोकात उतरले. राजा महाबली आपले वचन पूर्ण करू शकला नाही. कारण दोन पावलांमध्ये त्याची सर्व पृथ्वी निघून गेली, मग त्याने तिसऱ्या पायरीसाठी डोके वाढवले. तेव्हा भगवान वामनाने आपले पाय खाली ठेवले आणि राजाला त्याच्या नम्रतेसाठी अमरत्व बहाल केले आणि त्याला अधोलोकाचा राजा बनवले. बळीचे सर्व व्यर्थ आणि व्यर्थ नाहीसे झाले आणि विष्णूला परम शक्ती म्हणून साक्षात्कार झाला. <<<कासेग३२>>> (६) परशुराम अवतार:-
(६) परशुराम अवतार:-
परशुराम हा भगवान विष्णूचा सहावा अवतार होता. परशुराम हे जमदग्नी आणि रेणुका यांचे पुत्र होते. भगवान शिवाच्या तपश्चर्येनंतर त्यांना दैवी फरसा प्राप्त झाला. राजा कार्तवीर्य अर्जुनाने त्याचे वडील जमदग्नी ऋषींच्या आश्रमाला आपल्या सैन्यासह भेट दिली. जमदग्नी ऋषी आपल्या दैवी गाय कामधेनूच्या मदतीने सर्वांचे स्वागत करू शकले. राजाने गायीची मागणी केली, पण जमदग्नींनी नकार दिला. क्रोधित राजाने ते बळजबरीने घेतले आणि आश्रमाचा नाश केला. रागाच्या भरात परशुरामाने आपल्या राजवाड्यात फार्सासह राजाचा वध केला आणि राजाच्या सैन्याचा एकट्याने नाश केला. बदला घेण्यासाठी कार्तवीर्याच्या मुलांनी जमदग्नीचा वध केला. परशुरामाने एकवीस वेळा पृथ्वीवरील प्रत्येक क्षत्रियाचा वध करण्याचा संकल्प केला आणि त्यांच्या रक्ताने पाच तलाव भरले. शेवटी त्याचे आजोबा ऋषी रिचिक त्याच्यासमोर हजर झाले आणि त्याला थांबवले. परशुराम जी चिरंजीवी म्हणजेच अमर आहेत. आणि तो आजही महेंद्र गिरी पर्वतावर तपश्चर्या करत आहे. भगवान परशुराम जी महाभारतातील भीष्म, द्रोण, रुक्मी आणि कर्ण यांचे गुरु आहेत. ते कलियुगाच्या शेवटपर्यंत राहतील असे म्हणतात. प्रभू कल्किला तीच शस्त्रे शिकवतील आणि त्याच वेळी प्रभू कल्किला गुप्त शस्त्रे देखील देतील. जो द्वापार युगापासून अत्यंत गुप्त ठिकाणी ठेवण्यात आला आहे.  
(७) रॅम अवतार:-
रामा हा भगवान विष्णूचा सातवा अवतार होता. भगवान राम हे हिंदू धर्मातील हिंदूंचे सर्वात लोकप्रिय अवतार आहेत आणि त्यांना एक आदर्श वीर व्यक्ती मानले जाते, म्हणून गोस्वामी तुलसीदासजींनी त्यांचे वर्णन मर्यादा पुरुषोत्तम श्री राम असे केले आहे. त्यांची "रामायण" ही कथा हिंदू धर्मातील सर्वाधिक वाचली जाणारी ग्रंथ आहे. जेव्हा जेव्हा धर्म कमी होतो आणि अधर्म वाढतो तेव्हा भगवान विष्णू दुष्टांचा पराभव करण्यासाठी आणि आपल्या भक्तांचे रक्षण करण्यासाठी या पृथ्वीवर येतात. भगवान रामाने त्रेतायुगात आपल्या भक्तांचे आणि ऋषींचे दुष्टांपासून रक्षण करण्यासाठी अवतार घेतला होता. प्रभू राम 14 वर्षे त्यांचा भाऊ लक्ष्मणासह त्यांच्या राज्यातून वनवासात राहिले. या क्रमाने त्याने अनेक राक्षसांना मारले. दरम्यान, माता सीतेचे राक्षस राजा रावणाने अपहरण केले. त्याच वेळी भक्त हनुमानजी भगवान रामाला भेटतात. भगवान राम शूर वानरांच्या सैन्याच्या मदतीने लंकेचा राजा रावणाचा पराभव करून धर्माची स्थापना करतात. भगवान्नाय राम हे नैतिकतेचे तसेच सत्याचे मूर्तिमंत, आदर्श पुत्र, आदर्श पती, आदर्श भाऊ आणि आदर्श राजा होते. राम अवतार हे वाईटावर अधिकाराच्या विजयाचे प्रतीक होते. <<<कासेग४६>>> (८) बलराम अवतार:-
(8) बलराम अवतार:-
बलराम श्री वैष्णवांच्या यादीतील भगवान विष्णूचा आठवा अवतार होता. बलरामाला बलदेव, बलभद्र आणि हळयुध असेही म्हणतात. तो भगवान कृष्णाचा मोठा भाऊ होता आणि सामान्यतः भगवान विष्णूचा अवतार मानला जातो. त्याला विष्णूचे शंकरसन रूप आणि आठवा अवतार मानले जाते. उल्लेखनीय आहे की येथे भगवान श्रीकृष्णाचे वर्णन महाविष्णू म्हणून केले आहे.  
(९) बुद्ध अवतार:-
बुद्ध अवतार हा श्री हरीचा ९वा अवतार आहे. विष्णूचा हा अवतार 2600 वर्षांपूर्वी कलियुगात आला होता. त्या अवताराचे उद्दिष्ट शांततेने जगाला धर्माच्या मार्गावर आणणे हा होता आणि तपश्चर्येसाठी कोणत्याही प्राण्याचा बळी देणे योग्य नाही आणि प्राण्यांचे अन्न मारणे देखील चुकीचे आहे हे लोकांना पटवून देण्याचा प्रयत्न केला. प्रभूजींनी अहिंसा, धर्म, सत्य, प्रेम आणि दया यांचा उपदेश केला आणि धर्म आणि जीवनपद्धतीचा आधार बनवला. सामान्य माणसाप्रमाणे माणसाच्या जीवनातील दुःखाची कारणे शोधून काढली. ते चार उदात्त सत्ये म्हणून ओळखले आणि त्याचे उच्चाटन करण्याचा मार्ग मोकळा केला.  
(१०) कल्की अवतार:-
तो भगवान विष्णूचा दहावा अवतार आहे. कलियुगाच्या शेवटी, युगांच्या बदलाच्या वेळी, कल्किराम 64 कलांमध्ये अवतार घेईल आणि अधर्मी लोकांशी लढेल आणि अधर्माच्या मार्गावर चालणाऱ्या दुष्टांचा नाश करेल. प्रभूजी खंड प्रलयसाठी पंचभूतांवर नियंत्रण ठेवून धर्माची स्थापना करतील आणि निष्कलंक अवताराच्या रूपात गुप्तपणे सर्व काही करतील आणि अनंत युगात आपल्या भक्तांना आनंद आणि आनंद देऊन संपूर्ण जगात 1009 वर्षे शांती आणि धर्माची स्थापना करतील. ओरिसाच्या भविष्य मलिका शास्त्रानुसार भगवान कल्कीनेही अवतार घेतला आहे. भगवान कल्कीने ओरिसातील बिराजा प्रदेशात स्थित संभूत संभल नावाच्या ठिकाणी विष्णुयश ब्राह्मणाच्या घरी जन्म घेतला. ते सर्व लोकांसमोर येणे बाकी आहे, जे कदाचित 2024 पर्यंत होईल. भगवान कल्की समाजातील सर्व दुष्कृत्यांचा अंत करेल आणि एका नवीन युगाची सुरुवात करेल. उद्या ते युग कारखान्याचे किंवा वैज्ञानिक चकाकीचे नाही तर आध्यात्मिक उन्नतीचे असेल. पण जगाची लोकसंख्या एक चतुर्थांश पेक्षा कमी असेल. चारही युगे संपल्यानंतर पुन्हा सत्ययुग सुरू होते.  
जय श्री माधवा