{श्रीमद भागवत महात्मय (श्रीमद भागवताची महानता)} (अध्याय दोन) ऋषींनी विचारले - सुत जी ! परीक्षित आणि राजा वज्रनाभ यांनी सांडिल्य मुनी आपल्या आश्रमात परतल्यानंतर त्यांना दिलेल्या आदेशाचे पालन कसे केले आणि त्यांनी काय केले ते सांगा? सूतजी म्हणाले- कालांतराने राजा परीक्षिताने इंद्रप्रस्थ (दिल्ली) येथील हजारो श्रीमंत व्यापाऱ्यांना बोलावून मथुरेत स्थायिक केले. प्रख्यात राजा परीक्षित यांनी मथुरा मंडळातील ब्राह्मण आणि प्राचीन वानरांना (वानरांना) आमंत्रित केले जे भगवान श्रीकृष्णाचे महान भक्त होते आणि त्यांना योग्य आदराने मथुरा शहरात स्थायिक होण्यास सांगितले. अशा प्रकारे, राजा परीक्षित यांच्या मदतीने आणि महर्षी सांडिल्य जी यांच्या कृपेने, वज्रनाभने हळूहळू सर्व ठिकाणे शोधून काढली जिथे भगवान श्रीकृष्णांनी आपल्या प्रिय गोप आणि गोपींसह त्यांची विविध लीला (दिव्य नाटक) केली होती. भगवंताच्या लीला नेमक्या कोठे आहेत हे शोधून काढल्यावर त्यांनी प्रत्येक ठिकाणाला योग्य ती नावे दिली आणि श्रीकृष्णाच्या लीला मूर्तींची स्थापना करून त्या ठिकाणी अनेक गावे वसवली. विहिरी आणि तलाव खोदणे आणि त्यांना भगवान कृष्णाचे नाव देणे आणि बागा आणि फळबागा बनवणे यासारखी इतर अनेक कामे त्यांनी केली. त्यांनी शिव आणि इतर देवतांच्या पवित्र मूर्ती तसेच गोविंदा, हरी इत्यादी नावाने विष्णूच्या मूर्ती मोठ्या भक्तिभावाने उभारल्या. या सर्व शुभ कर्माद्वारे वज्रनाभाने आपल्या राज्यभर भगवान श्रीकृष्णाच्या भक्तीचा संदेश दिला आणि ते अत्यंत आनंदी झाले. त्याच्या (वज्रनाभ) राज्याचे लोकही अत्यंत तृप्त होऊन पवित्र भक्तिगीते गाण्यात आणि भगवंताच्या शाश्वत लीला (दिव्य नाटकांचे) पठण करण्यात मग्न होते आणि वज्रनाभाच्या राज्याचा गौरव करत होते. एके दिवशी, भगवान श्रीकृष्णाच्या वियोगाच्या दुःखात, त्यांच्या सोळा हजार प्रिय राण्यांनी, भगवान श्रीकृष्णाची चौथी राणी कालिंदी (यमुना जी) यांना आनंदी पाहून, त्यांच्या अंतःकरणात कोणताही मत्सर न ठेवता, तिला खऱ्या चिंतेने विचारले, "हे कालिंदी! जसे आम्ही भगवान श्रीकृष्णाच्या पत्नी आहोत, त्याचप्रमाणे तूही आहेस. आम्ही सर्व त्याच्या अग्नीत, दुःखात, दुःखात, दुःखात जळत आहोत. पण तू या अवस्थेतून जात आहेस." चालवलेला नाही. तुम्ही खूप आनंदी आणि समाधानी आहात. कृपया या मागचे कारण सांगा." ते ऐकून यमुनाजी हसल्या, त्यांचे हृदय करुणा आणि सहानुभूतीने भरले. त्यांना स्वतःच्या बहिणी मानून तिने पुढील शब्द सांगितले. यमुनाजी म्हणाल्या - भगवान श्रीकृष्णांना आत्माराम म्हणतात कारण ते स्वतःच्या आत्म्यामध्ये प्रसन्न आणि संतुष्ट असतात. त्यांचा आत्मा राधाजी आहे. मी एका नम्र सेवकाप्रमाणे राधाजीची सेवा करतो, त्यामुळे वियोग आणि त्यातून येणारी वेदना मला कधीच घेरत नाही. श्रीकृष्णाच्या सर्व पत्नी राधाजींचे आंशिक अवतार (अम्शावतरम) आहेत. भगवान श्रीकृष्ण आणि राधा नेहमी एकमेकांसोबत असतात, त्यांचे चिरंतन मिलन असते. त्यामुळे, राधाजींचा भाग असलेल्या भगवान कृष्णाच्या पत्नींनाही भगवान कृष्णाची चिरंतन एकता, दैवी उपस्थिती अनुभवता येते. श्रीकृष्ण फक्त राधा आहेत आणि राधा फक्त श्रीकृष्ण आहेत. त्यांचे प्रेम म्हणजे बासरी, आणि राधाची प्रिय मैत्रिण चंद्रावली हिला 'चंद्रावली' असेही म्हणतात कारण ती भगवान श्रीकृष्णाच्या पायाच्या चंद्रासारख्या नखांची सेवा करण्यात समर्पित आहे. श्री राधा आणि भगवान कृष्णाची सेवा करण्याची तिची खूप इच्छा आणि भक्ती आहे, म्हणून ती इतर कोणतेही रूप धारण करत नाही. रुख्मिणी आणि इतर बायका राधामध्येच सामील होताना मी पाहिलं. तुम्ही सर्वांनी या शाश्वत सत्याकडे दुर्लक्ष केले आहे की तुम्ही खरोखरच भगवान श्रीकृष्णापासून वेगळे नाही आहात, आणि त्यामुळेच तुम्हाला खूप वेदना होत आहेत. त्याचप्रमाणे पूर्वी अक्रूरजींनी श्रीकृष्णाला नांदगावहून मथुरेला आणले तेव्हा गोपींनी अनुभवलेला वियोग हा प्रत्यक्ष वियोग नसून केवळ वियोगाचे उपमा होता. उद्धवजींना हे अंतिम सत्य कळेपर्यंत ते सर्व दु:खी झाले. जर तुम्हा सर्वांना उद्धवजींना भेटण्याची आणि त्यांचे दैवी वचन स्वीकारण्याची आनंददायी संधी मिळाली, तर तुम्हा सर्वांना श्रीकृष्णाच्या दिव्य उपस्थितीचा अनुभव घेण्याचा आनंदही मिळू शकेल. सूतजी म्हणाले- अरे ऋषी ! जेव्हा यमुनाजींनी त्यांना शाश्वत सत्य समजावून सांगितले, तेव्हा श्रीकृष्णाच्या पत्नींचे अंतःकरण उद्धवजींना भेटण्याच्या तीव्र इच्छेने भरले होते जेणेकरून त्यांना परमेश्वराच्या स्वर्गीय उपस्थितीचा अनुभव घेण्याचे भाग्य लाभावे. ते आता पुन्हा देवाच्या आनंदात लीन झालेल्या यमुनाजींशी बोलले. भगवान श्रीकृष्णाच्या पत्नी म्हणाल्या- हे यमुना! तुमचे जीवन खरोखरच धन्य आहे कारण तुम्हाला तुमच्या प्रिय परमेश्वरापासून वियोगाचे दुःख कधीच सहन करावे लागत नाही. तुमची इच्छा पूर्ण करणाऱ्या श्री राधाला आम्ही अर्पण करतो. तुम्ही आधी म्हटल्याप्रमाणे उद्धवजी भेटल्याने आमच्या सर्व इच्छा पूर्ण होतील. तर, हे कालिंदी (यमुना जी)! कृपया उद्धवजींना त्वरित भेटण्याचा मार्ग सांगा. सूत जी म्हणाले- जेव्हा भगवान श्रीकृष्णाच्या पत्नींनी यमुनाजींना सांगण्यास सांगितले तेव्हा त्या भगवान श्रीकृष्णाच्या सोळा कलांचा विचार करून म्हणू लागल्या- जेव्हा भगवान श्रीकृष्ण आपल्या दैवी निवासस्थानाकडे परतणार होते तेव्हा ते त्यांचे मंत्री उद्धव यांना म्हणाले, "उद्धव! बदरिकाश्रम भूमी ही आध्यात्मिक साधनेची जागा आहे. म्हणून तुम्ही तुमची साधना पूर्ण करण्यासाठी तिथे जावे. उद्धवजी सध्या बदरिकाश्रमात त्यांच्या खऱ्या रूपात आहेत आणि विद्वानांच्या भेटीनुसार भगवानांना ज्ञान देत आहेत. (वज्रभूमी) ही अध्यात्मिक साधनेची भूमी आहे, आणि त्याचे रहस्य श्रीकृष्णाने त्यांच्या निवासस्थानात परत येताच दिले होते, ही वृंदावनाची दैवी भूमी इंद्रियांच्या पलीकडची होती, म्हणूनच उद्धवजी येथे दिसत नाहीत. ते असो, उद्धवजींचे मंगल दर्शन घेता येईल अशी जागा आहे. ही गोवर्धन पर्वताजवळील सराफिक भूमी आहे, गोपींचे निवासस्थान, ज्यांच्यासोबत श्रीकृष्णाने विविध लीला (दिव्य नाटके) केल्या; आणि उद्धवजी तेथे वनस्पती आणि लहान वनस्पतींच्या रूपात राहतात. भगवान कृष्णानेही त्यांना (उद्धवजींना) त्यांचे स्वतःचे (देवाचे) उत्सव स्वरूप दिले आणि त्यातून उद्धवजी जिंकू शकले नाहीत; म्हणून तुम्ही सर्वांनी वज्रनाभासह त्या ठिकाणी भेट द्या आणि कुसुमा सरोवरम् (पवित्र तलाव) जवळ मुक्काम करा. भक्तांचा समूह गोळा करून, आपण सर्वांनी निःस्वार्थपणे भगवान हरींचे नामस्मरण करून, त्यांच्या दिव्य कथा ऐकून, त्यांच्या दैवी गुणांचा गौरव करून, वीणासारखी विविध वाद्ये वाजवून आणि त्यांच्या दैवी गुणांची स्तुती करण्यासाठी गीते गाऊन भव्य उत्सव सुरू करावा. , बासरी, मृदूंग ढोल इ. मंत्रमुग्ध करणाऱ्या सुरांनी अप्रतिम उत्सव सुरू होतो. अशा प्रकारे, जसजसा हा मोठा उत्सव समोर येईल, तसतसे तुम्हाला उद्धवजींचे दर्शन (दर्शन) नक्कीच मिळेल. तो एकटाच आहे जो तुम्हा सर्वांना तुमच्या आध्यात्मिक वाढीसाठी पूर्ण काळजीने मदत करू शकतो. सुतजी म्हणाले- यमुनाजींचे शब्द ऐकून भगवान श्रीकृष्णाच्या पत्नी खूप आनंदी आणि प्रसन्न झाल्या. त्यांनी तिचे आभार मानले आणि त्यांना आदरांजली वाहिली आणि तेथून वज्रनाभ आणि परीक्षित यांना सर्व तपशील सांगून परत आले. सर्व काही ऐकून परीक्षित आनंदाने भारावून गेला. वज्रनाभ आणि श्रीकृष्णाच्या पत्नींना सोबत घेऊन ते यमुनाजींनी सांगितलेल्या ठिकाणी निघाले आणि उत्सवाची सर्व तयारी सुरू केली. गोवर्धनाजवळ, वृंदावनात, सुंदर कुसुमा सरोवरम, गोपींचे क्रीडांगण आहे. तिथेच श्रीकृष्णाच्या कीर्तनाचा (भक्तीगीतांचा) उत्सव सुरू झाला. जेव्हा वृषभानंदिनी (वृषभ कन्या) श्री राधा आणि श्रीकृष्ण यांनी सराफिक लीलाभूमी (अनेक दिव्य नाटकांची भूमी) गौरवशाली कीर्तनोत्सवाने कृपा केली, तेव्हा उपस्थित सर्व भक्त त्यांच्या मनापासून प्रामाणिक भक्ती आणि भक्तीने तल्लीन झाले. आणि विचार पूर्णपणे भगवान श्रीकृष्णात लीन होतात. दरम्यान, गवत, झुडपे आणि वेलींच्या गर्दीतून सर्वांच्या नजरेतून बाहेर पडून श्री उद्धवजी त्यांच्यासमोर प्रकट झाले. त्यांचे शरीर गडद रंगाचे, पिवळ्या वस्त्राने सुशोभित आहे, गळ्यात रानफुलांनी सजलेले आहे आणि बासरी धारण करून गोपीवल्लभ सतत भगवान श्रीकृष्णाच्या प्रसन्न लीला गात आहेत. उद्धवजींच्या आगमनाने कीर्तन महोत्सवाची शोभा अनेक पटींनी वाढली. स्फटिक गोपुरावर चंद्रप्रकाश पडला की त्याचे सौंदर्य वाढते, त्याचप्रमाणे उत्सवाची शोभाही वाढते. त्या क्षणी सर्वजण सर्वस्व विसरून आनंदाच्या सागरात बुडाले होते. काही काळानंतर, जेव्हा त्यांची चेतना दैवी क्षेत्रातून उतरली, म्हणजेच जेव्हा त्यांना चैतन्य प्राप्त झाले, तेव्हा त्यांनी श्रीकृष्णांना त्यांच्या दिव्य रूपात उद्धवजींमध्ये पाहिले. आपल्या मनोकामना पूर्ण झाल्यामुळे सर्वजण आनंदित होऊन त्यांची पूजा करू लागले.

"जय जगन्नाथ"