{श्रीमद भागवत महात्मय (श्रीमद भागवताची महानता)} {अध्याय चार} सुनाकडी ऋषी म्हणाले - सुत जी! तुम्ही आमच्यासोबत खूप मौल्यवान माहिती शेअर केली आहे. May you live long and continue to give us your teachings. आज आम्ही तुमच्याकडून श्रीमद भागवताचे अनन्यसाधारण महत्त्व ऐकले आहे. सुतजी, आता कृपया सांगा की श्रीमद्भागवताचे स्वरूप आणि स्वरूप काय आहे? ज्ञानाची साधने कोणती आणि त्यात किती श्लोक आहेत? What is the correct, correct way to hear it? And, what are the characteristics of the speaker and the listener, that is, what should the speaker and the listener be like? सूत जी म्हणतात- O sages, Srimad Bhagavat's form and God are always one, and that form is Sachitananda (eternal, dynamic and blissful) in nature. Srimad Bhagwat is the supreme literature that reveals the sweet, divine love and transcendental melodious sensations in the hearts of devotees filled with love for Lord Krishna. It is the best of all discourses which expound the four essential parts of knowledge, science, devotion and so on. As it can dispel maya (illusion), it is also known as the destroyer of maya. Srimad Bhagavat is infinite and indestructible in its nature, so how can one determine its exact measure? प्राचीन काळी भगवान विष्णूंनी ब्रह्मदेवाला चार श्लोकांमध्ये केवळ ज्ञान दिले होते. O sages! केवळ भगवान ब्रह्मा, विष्णू आणि शिव हेच या सर्वात दिव्य श्रीमद भागवताच्या अफाट खोलात प्रवेश करू शकतात आणि त्यातून त्यांचे इच्छित अस्तित्व प्राप्त करू शकतात. तथापि, अशा व्यक्तींच्या कल्याणासाठी ज्यांची बुद्धी आणि वृत्ति संकुचित आणि मर्यादित आहे, व्यासांनी परीक्षित आणि शुकदेव यांच्या संवादाच्या रूपात श्रीमदभगवदाची रचना केली. There are eighteen thousand verses in this book. For living beings suffering from the influence of Kali (the demon), this holy Bhagavad Mahapurana is their ultimate refuge. Now, let us understand more about the avid listeners of Lord Krishna's beautiful divine stories. Listeners can be classified into two types- uttam (higher) and adham (lower). 'चातक', 'हंस', 'शुक' आणि 'मीन' इत्यादी उच्च श्रोत्यांचे विविध प्रकार आहेत. त्याचप्रमाणे खालच्या स्तरावरील श्रोत्यांचे वर्गीकरण 'वृक', 'भूरुंड', 'वृष', 'उष्ट्र' इत्यादि असे करता येईल. चाटका म्हणजे कोकिळ पक्षी ज्याला फक्त पाणी पिण्याची इच्छा असते आणि ढगातून पडणाऱ्या पाण्याला स्पर्श होत नाही. तसेच जो श्रोता केवळ भगवान श्रीकृष्णाशी संबंधित शास्त्रांचे श्रवण करून स्वतःला समर्पित करतो आणि बाकी सर्व सोडून देतो त्याला 'चटक' म्हणतात. ज्या हंस (हंस) पाण्यात मिसळून फक्त शुद्ध दूध पितात, त्याप्रमाणे जो श्रोता अनेक शास्त्रे ऐकतो आणि त्यातील फक्त भावार्थ उचलतो त्याला 'हंस' म्हणतात. एक सुशिक्षित पोपट आपल्या गुरूंना आणि इतरांना त्याच्या मधुर वाणीने प्रसन्न करतो, त्याचप्रमाणे, श्रोता महान ऋषी व्यासांच्या शिकवणी ऐकतो आणि नंतर व्यास आणि इतर श्रोत्यांना आनंदित करून सुंदर आणि संयमी रीतीने सांगतो. , 'शुक' म्हणतात. जो श्रोता एकही शब्द न उच्चारता भक्तीभावाने दैवी कथा ऐकतो त्याला 'मीन' म्हणतात, ज्याप्रमाणे क्षीरसागरातील मासे डोळे मोठे करून दूध पितात. ' (म्हणजे हिंदीत मासे). जंगलातील 'वृक' (म्हणजे हिंदीत लांडगा) जसा बासरीचा मधुर आवाज ऐकण्यासाठी जमलेल्या भेकड प्राण्यांना, त्याच्या भयानक रडण्याने घाबरवतो, त्याचप्रमाणे, एक मूर्ख श्रोतासुद्धा वर्णन करताना मोठ्याने तोतरे होईल. 'वृक' म्हणजे पवित्र कथा आणि देवत्वात लीन झालेल्यांना त्रास होतो. हिमालयाच्या शिखरावर भुरुंड जमातीचा एक पक्षी आहे, जो ज्ञानी माणसांच्या शब्दांची नक्कल करतो, पण स्वतःच्या फायद्यासाठी वापरत नाही. त्याचप्रमाणे जो मनुष्य उपदेश ऐकतो आणि इतरांना शिकवतो पण स्वतः आचरणात आणत नाही त्याला 'भूरुंड' म्हणतात. 'वृश' (हिंदीमध्ये बैल म्हणजे बैल) हा शब्द अशा व्यक्तीचे वर्णन करण्यासाठी वापरला जातो जो सर्व शिकवणी, सर्व माहिती ऐकतो, परंतु काय उपयुक्त आहे आणि काय नाही यात फरक करू शकत नाही, जसे की दोन्ही गोड खाणाऱ्या बैलाप्रमाणे. आणि कडू द्राक्षे, अभेद्य. ज्याप्रमाणे उंट आंब्याचा गोडवा बाजूला ठेवून फक्त कडुलिंबाची पाने खातो, त्याचप्रमाणे जो मनुष्य देवाच्या दैवी कथा बाजूला ठेवून सतत भौतिक गोष्टींमध्ये मग्न असतो त्याला 'उंट' (हिंदीमध्ये उंट) म्हणतात. हे येथे स्पष्ट केलेले काही किरकोळ फरक आहेत. 'ब्रह्मर' (मधमाशी) आणि 'गधा' (गाढव) या दोन प्रकारच्या श्रोत्यांमध्ये इतर फरक आहेत. हे सर्व भेद एखाद्याच्या नैसर्गिक आणि उपजत वर्तनाच्या आधारावर ठरवावे लागतात. An ideal listener is one who, setting aside other worldly desires, sits politely in front of the speaker and wants to listen only to the divine stories of Lord Krishna. श्रोता अंजली मुद्रा (प्रार्थना स्थिती) मधील शिष्याप्रमाणे अत्यंत लक्षपूर्वक आणि समजून घेण्यास चांगला, नम्र, पूर्ण श्रद्धा आणि भक्तीने शिकवणी आणि ज्ञान प्राप्त करणारा असावा. श्रोत्याने जे शिकले आणि प्राप्त केले त्याबद्दल चिंतन आणि विचार केला पाहिजे, जे त्यांना समजत नाही ते विचारतात, पवित्र श्रद्धा ठेवतात आणि भगवान श्रीकृष्णाच्या भक्तांबद्दल नेहमीच आदर आणि प्रेम असते. अशा व्यक्तीला वक्ता कौतुकास्पद श्रोता मानतात. आता मी स्पीकरच्या वैशिष्ट्यांचे वर्णन करेन. Always absorbed in God, without expectation of anything, friendly to all, affectionate, compassionate towards the poor, intelligent enough to expound and explain the truth with various examples and perspectives. जरी थोर ऋषींनीं । हे ऋषीमुनींनो! आता मी श्रीमद भागवत कथा (कथा) ऐकण्याचा आणि स्वतःला मग्न करण्याचा योग्य मार्ग समजावून सांगतो. या विश्वासू दृष्टिकोनाचे पालन केल्याने, माणूस आनंदाने चमकतो आणि आनंदाने विस्तारतो. श्रीमद्भागवत महापुराणाचे पठण करण्याचे चार मार्ग आहेत- सात्विक, राजस, तामस आणि निर्गुण. जे अनेक पवित्र वस्तूंनी सजवलेले यज्ञ (होम) म्हणून तयार केले जाते आणि सात दिवसांत (संपूर्ण श्रीमद्भागवत) पठण करण्यासाठी खूप मेहनत आणि आवेशाची आवश्यकता असते त्याला 'राजस' म्हणतात. 'सात्विक' म्हणजे एक किंवा दोन महिन्यांच्या कालावधीसाठी दैवी कथेच्या साराचा संथ आनंद, ज्यामुळे आंतरिक आनंद आणि भक्ती पूर्णपणे विकसित होते. A year's worth of laziness and neglect can be described as 'tamas', when left by mistake and resumed when the memory comes. त्यात गुंतणे चांगले नाही कारण यामुळे फक्त अस्वस्थता येते. जेव्हा प्रेमाने आणि भक्तीने श्रवण केले जाते, वर्षे, महिने आणि दिवसांचे नियम पाळण्याची विनंती सोडून दिली जाते, तेव्हा ते 'निर्गुण' मानले जाते. Srimad Bhagwat's description of King Parikshit by Shukdevji is also described as Nirguna. त्यात सात दिवसांचा उल्लेख केल्याने राजाच्या आयुष्यातील उरलेल्या दिवसांनुसार संपूर्ण शास्त्र सात दिवसांत स्पष्ट करण्याचा नियम प्रस्थापित होऊ नये. In India and other places too, Bhagavad Mahapurana should be recited in triguna (satvik, rajas or tamas) or nirguna mode as per their preference. संपूर्ण मुद्दा परमात्मा श्रीमद्भागवत कोणत्याही प्रकारे ऐकण्याचा आहे. For those who are only interested in hearing, singing and experiencing the lilas (divine dramas) of Lord Krishna and do not even seek mukti (salvation), Srimad Bhagwat is supreme wealth. And for those who seek material worldly sorrow and moksha (salvation), this scripture is the only medicine that can cure the disease of birth and death. म्हणून, या कली (राक्षस) युगात हा सर्वात पवित्र ग्रंथ वाचण्याचा आणि ऐकण्याचा प्रयत्न केला पाहिजे. यशाकडे नेणारे कर्म (होमास इ.) हे दुर्मिळ आहे जे केवळ सांसारिक सुखांमध्ये मग्न असतात आणि सतत भौतिक सुख, क्षमता, संपत्ती आणि योग्य पद्धतींचे ज्ञान मिळवण्याचा प्रयत्न करतात. अशा वेळी अशा लोकांनी श्रीमद्भागवत वाचण्याचा आणि ऐकण्याचाही प्रयत्न केला पाहिजे. हा श्रीमद्भागवत माणसाला संपत्ती, संतती, जोडीदार, वाहने, कीर्ती, घर आणि शाश्वत राज्याचा आशीर्वाद देतो. श्रीमद्भागवताचा जप किंवा श्रवण पूर्ण प्रामाणिकपणे आणि भक्तीने केल्यावर शेवटी भगवान हरींच्या परम निवासाची प्राप्ती होऊ शकते. श्रीमद भागवत कथेचे आयोजन करणाऱ्यांनी, स्वयंसेवा, आयोजन आणि सहभाग घेणाऱ्यांनीही त्यांच्या समर्पणाने आणि सहकार्याने त्यांची सेवा आणि मदत करावी. समर्थन आणि स्वयंसेवकांना देखील कृपा आणि आशीर्वाद मिळतात. माणूस 'भगवान कृष्ण' किंवा 'ऐश्वर्या' शोधतो. श्रीकृष्णाशिवाय, प्रत्येक गोष्ट आणि ज्याची इच्छा असते ती संपत्तीने व्यापलेली असते आणि त्याला संपत्ती म्हणतात. वक्ता (श्रीमद भागवताचे वर्णन करणारे) आणि श्रोते (श्रीमद भागवताचे वर्णन ऐकणारे) देखील दोन प्रकारचे असतात - एक भगवान श्रीकृष्णाचा शोध घेणारा आणि दुसरा धनाचा शोध घेणारा. वक्ता आणि श्रोता दोघेही एकाच प्रकारचे असतील तर भागवताचे सार उगवते आणि परम आनंदात आणि आनंदात लीन होते. वक्ता आणि श्रोता यांच्यात विचार आणि इच्छांमध्ये फरक असल्यास, ते सुसंवादाचा अभाव निर्माण करेल आणि अपूर्णतेकडे नेईल. तथापि, जे सांगणारे आणि ऐकणारे अशा दोन्ही भगवान श्रीकृष्णांवर केवळ अमर्याद प्रेम आणि भक्ती करू इच्छितात, त्यांना उशीर झाला तरी निश्चितपणे त्यांचे इच्छित लक्ष्य साध्य होईल. परंतु ज्यांना धनाची खात्री आहे, त्यांना शास्त्रात सांगितलेल्या कर्मकांड आणि कर्मांचा मार्ग अवलंबूनच यश किंवा प्राप्ती होते. जर एखाद्याने काही विधी पाळले नाहीत किंवा त्यात दोष आहेत, परंतु त्याला भगवान श्रीकृष्णाला प्रसन्न करायचे असेल आणि त्याच्या अंतःकरणात निःस्वार्थ आणि बिनशर्त प्रेम असेल, तर भक्ती आणि शुद्ध प्रेम हे परमेश्वराला संतुष्ट करण्यासाठी सर्वोत्तम कर्म आहे. तथापि, श्रीमद भागवत कथन करताना, वक्ता (भागवत महापुराण सांगणारी व्यक्ती), आणि श्रोते (काही इच्छा किंवा संकल्पाने कथन ऐकणारे) यांनी कथा संपेपर्यंत सर्व विहित नियम आणि विधींचे काटेकोरपणे पालन केले पाहिजे: दररोज, सकाळी, सर्व अनिवार्य कामे करणे; भगवान (श्री कृष्ण) च्या कमळ चरणांची पूजा करणे आणि दैवी ग्रंथ श्रीमद भागवत आणि गुरु व्यास देवजी यांची देखील पूजा करणे. त्यानंतर, मोठ्या आनंदाने आणि उत्साहाने, मोठ्या भक्तिभावाने आणि प्रामाणिकपणे ईश्वरी भागवत कथा पठण किंवा श्रवण करावे. एखाद्याने आनंदाने दूध किंवा तांदूळ प्यावे (जे काही खायला किंवा पिण्यासाठी दिले जाते ते आनंदाने स्वीकारले पाहिजे आणि मौन पाळले पाहिजे, म्हणजे मौन पाळले पाहिजे). ब्रह्मचर्याचे पालन करून जमिनीवर झोपावे. क्रोध आणि लोभ सोडणे. प्रत्येक दिवशी, कथेच्या शेवटी, कीर्तन (भक्तीगीते) करा आणि कथेच्या शेवटच्या दिवशी रात्री जागरण करा. संपूर्ण भगवद् महापुराणाचे पवित्र कथन पूर्ण झाल्यानंतर, ब्राह्मणांना अन्न आणि दक्षिणा (मौद्रिक अर्पण, अनेकदा आदर आणि कृतज्ञता व्यक्त करणे) अर्पण करणे शुभ मानले जाते. आपल्या परमात्म्याशी ज्ञान, भक्ती आणि नातेसंबंध प्रदान केल्याबद्दल सौजन्य आणि कृतज्ञता म्हणून निवेदकाला नवीन कपडे, दागिने आणि गाय अर्पण करणे नेहमीच नैतिक आहे. या नियमांचे पालन केल्याने चांगले कुटुंब, घर, संपत्ती आणि राज्याच्या सर्व इच्छा पूर्ण होतील. तथापि, भौतिक इच्छा असणे हा आपल्या आध्यात्मिक प्रवासात मोठा अडथळा आहे कारण यामुळे श्रीमद भागवत महापुराणाचा खरा उद्देश, महानता आणि आनंद पूर्ण होत नाही. हा पवित्र ग्रंथ 'श्रीमद भागवत महापुराणम', श्री शुकदेव जींनी स्पष्ट केला आहे, कलियुगात थेट परम भगवान श्रीकृष्णाच्या प्राप्तीकडे नेण्याचा हेतू आहे, कारण ते सतत शाश्वत दैवी प्रेम आणि आनंदाचे फळ देते. "संपत मिडम् श्रीमद् भागवत महात्मयम्" (यावरून श्रीमद भागवत महापुराणमचे महात्म्य (महात्मा) संपते)

"जय जगन्नाथ"